5 Cấp Độ Xin Lỗi Trong Tiếng Nhật

Trong văn hoá Nhật, lời “xin lỗi” không chỉ là câu nói cho có, mà còn thể hiện mức độ tôn trọng, sự thấu hiểu và trách nhiệm. Người Nhật rất tinh tế trong cách lựa chọn ngôn từ — sai một cấp độ là trở nên thiếu lịch sự, quá suồng sã hoặc không còn phù hợp trong môi trường công việc.

Bài này sẽ giúp bạn hiểu trọn vẹn 5 cấp độ xin lỗi trong tiếng Nhật – từ thân mật nhất đến trang trọng nhất – kèm theo romaji, ví dụ thực tế, sắc thái, lỗi thường gặp, cách cúi đầu, để bạn dùng tự nhiên và chuẩn Nhật trong mọi tình huống.

1. CẤP ĐỘ 1: THÂN MẬT – SUỒNG SÃ -「ごめん」/「ごめんね」(Gomen / Gomen ne)

• Trong giao tiếp hằng ngày, “gomen / gomen ne / gomen nasai” là cấp độ xin lỗi thường dùng nhất khi nói chuyện với bạn bè, người yêu hoặc anh chị em – những mối quan hệ thân thiết và gần gũi. Kiểu xin lỗi này phù hợp khi lỗi nhỏ, không nghiêm trọng, và thể hiện sự tự nhiên, thoải mái giữa hai bên.
• Về sắc thái, “gomen ne” mang cảm giác mềm mại và dịu dàng hơn, thường được nữ giới sử dụng để tạo sự nhẹ nhàng khi xin lỗi.
• Ví dụ:

• ちょっとぶつかって、ごめん!
  Chotto butsukatte, gomen!
  Tớ lỡ va nhẹ vào bạn, xin lỗi nha!
• 遅れてごめんね。
  Okurete gomen ne.
  Xin lỗi, tớ đến muộn.

• Chú ý:

• Kiểu xin lỗi “gomen” không được dùng với cấp trên, khách hàng hoặc người mới gặp. 
• Nếu dùng trong bối cảnh trang trọng, người nghe có thể xem bạn thiếu lịch sự và không tôn trọng họ.

2. CẤP ĐỘ 2: PHỔ THÔNG – LỊCH SỰ VỪA -「ごめんなさい」(Gomennasai)

• Ở cấp độ cao hơn “gomen”, cụm “gomen nasai” được dùng khi bạn muốn thể hiện sự hối lỗi rõ ràng và chân thành hơn. Đây là cách xin lỗi phù hợp trong những tình huống nghiêm túc hơn giữa bạn bè hoặc người quen, và cũng có thể dùng với người lớn tuổi trong gia đình khi bạn muốn bày tỏ sự thành ý.
• Về sắc thái, “gomen nasai” lịch sự hơn cấp độ 1 và mang cảm giác xin lỗi một cách trịnh trọng hơn, nhưng vẫn thuộc phạm vi giao tiếp cá nhân. Nó chưa phải cách xin lỗi dùng trong môi trường công sở hay khi nói với cấp trên, khách hàng.
• Ví dụ:

• 本当にごめんなさい。
  Hontou ni gomen nasai.
  Em thật sự xin lỗi.
• 約束を忘れてごめんなさい。
  Yakusoku o wasurete gomen nasai.
  Xin lỗi vì tớ quên mất cuộc hẹn.

• Chú ý:

• Một lỗi mà du học sinh thường mắc phải là dùng “gomen nasai” trong công việc.
• Điều này không phù hợp vì cách nói này thiếu tính trang trọng và có thể khiến bạn bị đánh giá là chưa chuyên nghiệp.

3. CẤP ĐỘ 3: LỊCH SỰ – ĐA DỤNG – PHỔ BIẾN NHẤT -

「すみません」(Sumimasen) / 「すみませんでした」(Sumimasen deshita)

• Trong giao tiếp lịch sự, “sumimasen” là cách nói cực kỳ quan trọng vì nó dùng được trong rất nhiều tình huống. Bạn có thể dùng khi gây phiền nhỏ cho người khác, khi cần gọi nhân viên, hỏi đường, nhờ giúp, hoặc khi vô tình chạm vào ai đó. Thậm chí, “sumimasen” còn được dùng như một lời cảm ơn lịch sự khi bạn muốn bày tỏ sự trân trọng trước sự giúp đỡ của người khác.
• Sở dĩ đây được xem là cấp độ xin lỗi quan trọng nhất là vì nó đa dụng: vừa có thể xin lỗi, vừa có thể cảm ơn, vừa có thể dùng để thu hút sự chú ý của người đối diện. Cách nói này dùng được với người lạ, người lớn tuổi, khách hàng, và kể cả cấp trên trong nhiều hoàn cảnh. Nó không quá nặng nề như “moushiwake arimasen”, nhưng vẫn giữ mức độ lịch sự cao, phù hợp với đời sống hằng ngày của người Nhật.
• Ví dụ:

• すみません、道を教えていただけますか？」
  Sumimasen, michi o oshiete itadakemasu ka?
  Xin lỗi, cho hỏi đường được không ạ?
• ご迷惑をおかけしてすみませんでした。
  Gomeiwaku o okake shite sumimasen deshita.
  Xin lỗi vì đã gây phiền.

• Chú ý: 

• “Sumimasen deshita” là dạng quá khứ, dùng khi lỗi đã xảy ra rồi. 
• Và trong môi trường công việc, nếu lỗi nghiêm trọng hoặc rõ ràng, bạn nên dùng cấp độ 4 thay vì dừng lại ở “sumimasen”.

4. CẤP ĐỘ 4: TRANG TRỌNG – CÔNG SỞ – CHUYÊN NGHIỆP - 「申し訳ありません」(Mōshiwake arimasen) 「申し訳ございません」(Mōshiwake gozaimasen – trang trọng hơn)

• Ở cấp độ trang trọng hơn hẳn, 「申し訳ありません」(mōshiwake arimasen) và 「申し訳ございません」(mōshiwake gozaimasen) là những cách xin lỗi chuẩn mực trong môi trường doanh nghiệp Nhật. Đây là các câu được sử dụng khi bạn mắc lỗi trong công việc, khi cần xin lỗi khách hàng hoặc cấp trên, hoặc khi lỗi của bạn gây ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng hay kết quả chung.
• Về sắc thái, hai cách nói này thể hiện mức độ lịch sự rất cao: trang trọng, chuyên nghiệp và bày tỏ rõ ràng tinh thần chịu trách nhiệm. Trong đó, “mōshiwake gozaimasen” là dạng trang trọng hơn, thường dùng trong các tình huống cần mức độ kính trọng cao nhất.
• Trong hội thoại công việc, bạn có thể gặp những câu như:

• 資料の提出が遅れて、申し訳ありません。
  Shiryō no teishutsu ga okurete, mōshiwake arimasen.
   Tôi xin lỗi vì đã nộp tài liệu trễ.
• ご迷惑をおかけして申し訳ございません。
  Gomeiwaku o okake shite mōshiwake gozaimasen.
  Thành thật xin lỗi vì đã gây phiền.

• Chú ý:

• Một lỗi phổ biến ở du học sinh là dùng “sumimasen” cho lỗi nặng hoặc lỗi mang tính công việc – điều này bị xem là chưa đủ mức độ trang trọng. 
• Hãy nhớ rằng “mōshiwake gozaimasen” là cấp độ cao nhất trong nhóm này và lịch sự hơn “mōshiwake arimasen”.

5. CẤP ĐỘ 5: CỰC KỲ TRANG TRỌNG – XIN LỖI CHÍNH THỨC -「お詫び申し上げます」(O-wabi mōshiagemasu)

• “Mōshiwake gozaimasen” (dạng cao nhất khi xin lỗi sâu sắc)
• Ở cấp độ cao nhất của hệ thống xin lỗi tiếng Nhật, “お詫び申し上げます” (owabi mōshiagemasu) là cách nói được dùng trong những bối cảnh trang trọng nhất. Cụm này thường xuất hiện trong các thông báo chính thức, thư xin lỗi doanh nghiệp, họp báo, phát ngôn của công ty hoặc khi cần xin lỗi công khai trước khách hàng và đối tác. Đây là cấp độ áp dụng khi lỗi gây ảnh hưởng nghiêm trọng và đòi hỏi người nói phải thể hiện trách nhiệm ở mức cao nhất.
• Về sắc thái, “owabi mōshiagemasu” mang ý nghĩa cực kỳ kính trọng, gần như “tôi xin được gửi lời xin lỗi sâu sắc nhất”. Đây là cách nói trang trọng nhất trong toàn bộ hệ thống xin lỗi tiếng Nhật và hoàn toàn không được dùng trong đời sống hàng ngày hay giao tiếp cá nhân.
• Ví dụ:

• この度は多大なるご迷惑をおかけし、深くお詫び申し上げます。
  Kono tabi wa tadai naru gomeiwaku o okake shi, fukaku owabi mōshiagemasu.
  Chúng tôi xin gửi lời xin lỗi sâu sắc vì đã gây phiền toái lớn.
• 心よりお詫び申し上げます。
  Kokoro yori owabi mōshiagemasu.
  Xin gửi lời xin lỗi từ tận đáy lòng.

• Bạn sẽ thường thấy cách nói này trong email doanh nghiệp, thông báo lỗi hệ thống, phát ngôn xin lỗi của công ty khi có sự cố, hoặc các lời phát biểu báo chí yêu cầu mức độ trang trọng tuyệt đối.

6. PHÂN BIỆT NHANH 5 CẤP ĐỘ 

7. CÁCH CÚI ĐẦU KHI XIN LỖI (OJIGI)

Trong văn hóa Nhật, lời xin lỗi luôn đi kèm cúi đầu tương ứng:

Lời xin lỗi trang trọng như “moushiwake gozaimasen” hay “owabi moushiagemasu” → luôn cúi đầu sâu và chậm.

8. LỖI NGƯỜI VIỆT THƯỜNG MẮC KHI NÓI "XIN LỖI" TRONG TIẾNG NHẬT

❌ Dùng “ごめんなさい” trong môi trường công sở

→ Phải dùng từ cấp độ 3–5.

❌ Dùng “すみません” cho lỗi nặng

→ Chuyển lên “moushiwake arimasen”.

❌ Quên cúi đầu hoặc cúi quá nhẹ

→ Người Nhật xem là thiếu chân thành.

❌  Dùng sai sắc thái với khách hàng

→Khách hàng cần moushiwake trở lên.

Việc dùng đúng cấp độ xin lỗi trong tiếng Nhật không chỉ là vấn đề ngôn ngữ, mà còn thể hiện sự tôn trọng, sự tinh tế trong giao tiếp và mức độ trưởng thành – chuyên nghiệp của người nói. Khi lựa chọn đúng cách xin lỗi theo quan hệ, mức độ lỗi và hoàn cảnh, bạn sẽ giao tiếp tự nhiên hơn, tránh hiểu lầm và tạo thiện cảm với người Nhật.

Bài viết này được Kiến Minh tổng hợp với mong muốn giúp mọi người hiểu rõ hơn về 5 cấp độ xin lỗi và biết cách áp dụng linh hoạt trong đời sống hằng ngày. Khi nắm được hệ thống này, bạn sẽ thấy giao tiếp của mình chuẩn Nhật và trôi chảy hơn rất nhiều.

🌸 TRUNG TÂM NHẬT NGỮ KIẾN MINH - DU HỌC KIẾN MINH
📞 (028) 62 868 898 - 0938 044 469
📍 27/1 Lê Trực, Phường Gia Định, TP. Hồ Chí Minh
📩 Email: [email protected]
🌐 Website: https://www.kienminh.edu.vn